Kind Mankind~

Left were words skinned from whispers. 

A hole was torn in the distance 

where she buried her loves never said. 

He was something quite else. 

Not even that strange 

but his existence poured into mine. 

The words we spoke were all but superficial. 

Platonic be the state still never catch me 

holding on to promises to others made. 

He was something different yes he walked in 

water and that water quenched a thirst I have 

had for mankind. A wish of sorts that came to be 

all in the form of one man. 

I recollect a never known him before 

and never will maybe again. 

But I would not dare to say. 

It could turn out to be quite detrimental.

Skinned potatoes always do taste bland. 

A goodbye wouldn’t sweeten the bitter 

at the end. It sweetened the bitter at first hand 

when I understood the story would never come 

to a goodbye. Now you’ve saved me from a sight 

of you turning but walking away.

Now I am churning 

poison out of a hearts blister like oceans filled up. 

Stung by your mere existence.

Your name will be mine to always carry 

and in never said goodbyes. 

You saved a tear from dying. 

Salt never sweetened the bitter at the end. 

But I came to understand for those moments 

where I saw the you. 

And I was another ‘you’ 

in the beautiful form of completion. 

Mankind “a boy” true of something 

holding faith in the girls and me as we sing, 

we chant while back to black. 

Our spirits cheerfully whisper 

a sound of never ending tears of joy. 

I bid thee goodbye. 

Thank you for being part of a world 

I believe in.


All because of God’s blessing January 05, 2019

I am still here

Against all odds, against expectations, against the statistics, having nothing to live for other than life.
Slowly I started, waking up from a bad dream I had been hiding in for years. The dream that eventually disguised itself as my real life. But I had never really gotten to that point of living. Not until I reached a turning point where a crossroad lay before me. There lay three options ahead; To quit, to live or to keep on surviving. I was tired of surviving, never really actually getting a chance to live. I reached till this far, building my scraps from a power unknown to me. Good enough to be alive in, I had nothing but the clothes on my back and the remnants of a smile I used to own. Lips became more sealed as I dared to speak out more, my words were always ringing in deaf man’s ears. Nobody ever knew about the web that was spinning around me. Not until I found out that the spider in it was me.
My past held me cocooned as a form of protection. But the dangers lay inside of me. Fighting with inner demons trying to release the angel that God had put in place. Both were mine, both were me. The one weary of life and the other fighting to keep it. Knowing I had this empty vessel to fill up. I filled it with dreams never coming true, with promises to myself I never kept. I kept pouring out more than I ever gained. Letting broken-hearted love take over my life. Wealth came enforced by debt. Real love came wrapped in lies that held a mirror before me so I could not see the layers of truth behind it. I never really understood why. The reason for me not being able to find it.
These days have been quiet. I woke up this Saturday morning, counting my blessings of being alive yet another day. Rethinking and reminding myself what all I had to face and change to still be here. I am thankful for so many things, so many simple things. These changes, all due to one big turnaround that helped me turn my life in order. Heading towards a path I never dared to take before. But nowadays, even though I find myself as poor as I had been, I see a lot of richness in my world. I see myself through opened eyes now. Learning still, but learning the right things. Learning things that will make everything better soon. When in the past It would have been better never. Being honest, I’ve never had it better. All because I had never been me.
Just bits and pieces and pieces and parts. Seeing the silver lining but never painted it over with gold. Spine leaning against the couch, typing my deepest inners away on my laptop. Dearing to be clean and come clean about my whereabouts and doings. Lost more than I can count but gained all the more wisdom throughout all of it.
My living room is a comfortable environment, currently in a messy state. Piles of documents on my desk, surrounded by empty seats so I chose to sit on the floor. My legs crossed, dressed in a hoody and some jogging pants with a hole in them. On my dining table, the leftover decorations from Christmas. One envelope addressed to me. Holding within a DNA paternity test. while I am holding on to the fear of confronting my father. gaining the courage to go over to his house and ask If he would do me the favour of helping us find out the truth. The kit for swabbing looks so simple. But holds the possible answer to all of my complex questions. A need to heal from daddy’s issues. The need to heal me. Faced with uncertainty as to whom I belong to other than God. I need to find out. Fearing the results more than gaining freedom by owning up to the truth. All truth hurts before healing sets in. Doubting myself, unsure If I am strong enough indeed. I had always been strong, but I never should have been this strong. Now, this strength is holding back all the answers I need.
But I am so tired. So weary, so done with it all. So done with playing the black sheep. The soldier in a one-woman war. I never chose this battlefield. But someone fooled me into believing it was mine to win or lose. Lord knows I will never choose to lose when I set out to win from the beginning. In all this, I just needed a new beginning. New opportunities that see me as capable and deserving. I need ears to believe in my truth. I need eyes to see I am needing to not struggle. I am done fighting myself, my truth. I am done fighting completely.
Help is on the way, but from my end, I need to carve out a path that allows healing, a road that allows people to reach me. It’s hard stretching out my arms in fear of what I hold on to. Will it come back to haunt me or teach me to hold onto this world in a new softer way without me breaking alongside it. I have made a lot of mistakes and even more bad decisions. One by one I will set them straight. Make things right where nothing ever was right.
Gasping for air while I dig my faults out of the sand. Having to face them all one by one. Knowing that every bad seed sowed, the harvest can only be purified if I myself clean it. I myself have to bear the burden of cleansing. Getting my hands just as dirty as the day I dug into the soils to bury them. Then in order to forget, now in order to remember.
Grateful that I never made a deal with the devil, but I made my God promises I never kept. So neither party was helping. My soul remained mine. But God only kept me. Keeping me away from all His blessings but He never let me go out of his sight. He left me and came back with one question.
‘Are you done with thinking?’
Knowing the meaning to the words but trying to decipher the message, I thought about it for two more years. Believing it was just a dream, a hallucination. A figment of my imagination. It wasn’t as it turned out. It was my soul translating the test God had put me through. The question remained unanswered so he sent me more tests to go through until I figured out that the answer lay in my survival. The true answer was in God’s hands since the beginning, When I stopped thinking I started taking action. Real actions that came with real results. My past year had been a quiet one. But results come where effort is. Without effort, nothing can come.
I just needed to stop thinking that I was ready, I just needed to claim my readiness and declare it, speak my words into action and be ready. To be a witness of the light.
New Testament
John 1:1-11

Trivial documentation 2020

Nehalennia (godin)

Naar navigatie springen

Naar zoeken springen

Votiefsteen godin Nehalennia 150-250 na Chr.

Domburgs Nehalennia-altaar afgebeeld in De Romeinsche Beelden en Gedenksteenen van Zeeland uit 1845

Reconstructie van de tempel op Colijnsplaat

Nehalennia (ook Nehalenia, Nehalaenniae, Nehalaenia) was een inheemse beschermgodin die in het 2e- en 3e-eeuwse[1] Gallia Belgica door reizigers, vooral zeelui en handelaars, werd vereerd bij de monding van de Schelde.

Nehalennia is alleen bekend van grote hoeveelheden gevonden altaren bij Colijnsplaat en Domburg in wat nu Zeeland is. De votiefstenen stammen van twee in steen gebouwde tempels die lagen aan de Oosterschelde. Dit was toen de hoofdmonding van de Schelde en vormde de grens tussen de civitates der Menapii en Frisiavones. Deze streek was toentertijd een belangrijke schakel in het Romeinse handelsverkeer tussen de Rijnstreek en Britannia. De vereerders van Nehalennia kwamen dan ook uit een groot gebied dat Gallia Belgica, Germania Inferior, Germania Superior en Britannia omvatte.

Er is voorlopig geen uitsluitsel of het om een Keltische of een Germaanse godin gaat of dat zij uit een oudere, inheemse traditie stamt. Ook in Keulen en zelfs in Tongeren zijn dergelijke altaren opgedoken. Haar cultus is vrijwel zeker ouder dan de periode waaruit de altaren stammen.

Een deel van de enorme collectie staat opgesteld in het Rijksmuseum van Oudheden.

Attributen van Nehalennia[bewerken | brontekst bewerken]

Op de afbeeldingen komen stereotiep een aantal symbolen in diverse combinaties of andere selectie terug:

  • Schelpdak van de altaarnis: typerend voor altaren van inheemse Germaanse-Keltische Matronen (Moedergodinnen) en Romeinse goden.[6]
  • Hond: waarschijnlijk een verwijzing naar de waakzaamheid en de trouw van de godin
  • Vruchten (vooral appels): niet exclusief voor deze godin, in een schaal op schoot, een mand aan haar voeten, zijkanten van altaren en bovenop als op een offertafel.
  • Cornucopia: op de zijkant van een aantal altaren, maar ook weleens in de linkerhand.
  • Scheepsroer aan de rechterzijde, of op een zijkant van een altaar. Het roer is soms gecombineerd met een globe, samen de symbolen van Fortuna.
  • Houding met de voet op een schip (overgenomen van Neptunus), wijst erop dat zij gezien werd als heerseres van de scheepvaart.
  • Gedrapeerde doek aan de achterzijde van een altaar: (bij 4 in Domburg, 13 bij Collijnsplaat plus een beeld). Functie onbekend, maar geen toeval.
  • Offertafeltje op de zijflank van en boven op de altaren: met leeuw(inn?)enpoten, daarop broden, vruchten,[7] een varkenskop, steelpannetje, vaas, mes, op de grond een kan, een houten emmer met opstaand hengsel.


Beleef “De Wereldhaven” met een “plat Rotterdams” accent !!!

Nostalgisch passagiersschip “Nehalennia” heet u van harte welkom aan boord. Beleef deze uitgebreide haventocht van 2 uur waar vrachtgiganten, ferry’s, cruiseschepen en sleepboten hun thuishaven hebben. Zie de bedrijvigheid op het water en bekijk de moderne architectuur vanaf een andere kant.

Onderweg ontmoeten we de Erasmusbrug, Veerhaven, Parkhaven, Euromast, Schiedam ,Waalhaven, voormalige R(otterdamse) D(roogdok) M(aatschappij), Eemhaven, voormalig stoomcruiser SS Rotterdam en het oude Hotel “New York”. De tocht met audiovisuele gids (NL, ENG, DU) geeft u na afloop een andere kijk op deze wereldhaven. Een boottocht om niet snel te vergeten…… De Nederlandse uitleg is wel héél bijzonder (let maar op)


Kleding[bewerken | brontekst bewerken]

De kleding waarmee deze godin wordt afgebeeld is zeer specifiek en bestaat uit drie onderdelen:

  • Lang tot de voeten reikend gewaad,
  • daaroverheen een iets kortere mantel,
  • en op die mantel is een schoudermanteltje bevestigd, een pelerientje. Dit is uniek, er is niet één andere godheid die dit kledingstuk draagt. Men concludeert dat het dan ook in het land van Nehalennia zelf werd gedragen door vrouwen.


Omgekeerde kwadratenwet

Naar navigatie springen

Naar zoeken springen

Omgekeerde kwadratenwet voor straling uit een puntbron. Tweemaal verder weg geeft een viermaal zwakkere uitstraling per oppervlak. Driemaal verder weg geeft een negenmaal zwakkere uitstraling per oppervlak. De lijnen stellen de flux uit de bron S voor. Het aantal fluxlijnen hangt af van de sterkte van de bron en verandert niet met de afstand tot de bron. Een grotere dichtheid van deze lijnen (lijnen per oppervlakte-eenheid (m^2)) betekent een sterker veld. Deze dichtheid is omgekeerd evenredig met het kwadraat van de afstand tot de bron omdat het oppervlak van de denkbeeldige bol om de bron toeneemt met het kwadraat van de afstand. De flux uit de bron verdeelt zich over dit oppervlak. Daarom is de veldsterkte omgekeerd evenredig met de afstand tot de bron.

Een omgekeerde kwadratenwet (ook kwadratenwet) is in de natuurkunde een wet die aangeeft dat een grootheid omgekeerd evenredig verloopt met het kwadraat van de afstand tot de bron van die grootheid. Dit meetkundige verband komt voor in verschillende gebieden van de natuurkunde, zoals zwaartekracht, elektrostatica, optica, akoestiek en ioniserende straling.


Zwaartekracht[bewerken | brontekst bewerken]

Gravitatie is de aantrekking tussen lichamen met massa. De wet luidt

De zwaartekracht tussen twee puntmassa’s is evenredig met het product van hun massa’s en omgekeerd evenredig met het kwadraat van hun afstand. Deze kracht is altijd aantrekkend en werkt langs de verbindingslijn.

Als de massaverdeling sferisch symmetrisch is, kunnen de lichamen exact als puntmassa’s worden beschouwd (zie bolschilstelling). Voor andere massaverdelingen moeten alle krachten tussen de samenstellende puntmassa’s als vectoren worden opgeteld, waarmee de totale aantrekking niet meer exact omgekeerd evenredig is. Maar als de tussenafstand veel groter is dan afzonderlijke afmetingen, kunnen de lichamen in goede benadering als puntmassa’s opgevat worden bij de berekening van de aantrekkingskracht.

Deze wet van de algemene zwaartekracht werd het eerst voorgesteld door Ismaël Bullialdus maar bewezen door Isaac Newton nadat Robert Hooke het idee na


ar voren bracht in een brief aan Newton. Hooke beschuldigde Newton later van plagiaat.


(Doorverwezen vanaf Tijdsdilatatie)

Naar navigatie springen

Naar zoeken springen

Speciale relativiteitstheorie
{\displaystyle {E}\,=m\,c^{2}}
(de massa-energierelatie)



Fundamentele begrippen


Gevorderde onderwerpen





Tijddilatatie, tijdsdilatatie of tijdsrek (dilatatie = uitrekking) is het verschijnsel dat volgens een waarnemer de tijd van een andere waarnemer trager verloopt. Men onderscheidt tijddilatatie in verband met beweging, en die in verband met gravitatie: gravitationele tijddilatatie.


Tijddilatatie in verband met beweging[bewerken | brontekst bewerken]

Tijddilatatie in verband met beweging is het verschijnsel dat van twee ruimtetijdposities met in één inertiaalstelsel een gelijke ruimtelijke positie, de absolute waarde van het tijdsverschil in dat stelsel kleiner is dan in ieder ander inertiaalstelsel. (Meer algemeen volgt voor twee vaste ruimtetijdposities en verschillende inertiaalstelsels uit de lorentzinvariantie dat hoe groter de ruimtelijke afstand is, hoe groter het tijdsverschil in absolute waarde is.)

Tijddilatatie kan berekend worden aan de hand van de grootte van de snelheid in de loop van de reizen. Versnellingen hebben geen apart effect. Voor een reis in een rechte lijn heen en in een rechte lijn terug geldt dus dezelfde tijddilatatie ten opzichte van de tijd op de thuisbasis als het beschrijven van cirkelbanen met dezelfde snelheidsgrootte.

Het effect is uiterst gering bij alledaagse snelheden, maar wordt merkbaar als de snelheid de lichtsnelheid nadert. Het effect is het concreetst als twee personen of voorwerpen twee ontmoetingen met elkaar hebben, waarbij het tijdsverloop daartussen voor de een anders is dan voor de ander (“tweelingparadox“). Tijddilatatie wordt verklaard door de speciale relativiteitstheorie en kan eenvoudig afgeleid worden uit het gedachte-experiment met de lorentzklok.

Afleiding van de formule[bewerken | brontekst bewerken]

Tijddilatatie volgt uit de waarneming dat de lichtsnelheid voor alle waarnemers gelijk is.[1][2][3][4]

Doordat de lichtsnelheid 

{\displaystyle c}

altijd dezelfde blijkt te zijn, worden snelheden van voorwerpen en licht niet bij elkaar opgeteld. Dus als een lichtbron op ons afkomt, is de lichtsnelheid niet groter dan als de bron van ons af beweegt of stil staat. Dit heeft gevolgen voor de tijd- en lengtemeting (tijddilatatie en lengtecontractie).

Beschouw een klok die bestaat uit twee spiegels A en B, waartussen een lichtflits op en neer gaat. De tussenafstand is 

{\displaystyle L}

, en de klok tikt telkens als een van de spiegels, zeg A, bereikt wordt.

Volgens een waarnemer die bij de klok stilstaat gaat de lichtflits op en neer in een tijd 2L/c.

Volgens een waarnemer die naar rechts beweegt, moet het licht een langere weg afleggen met dezelfde snelheid 

{\displaystyle c,}

dus kost het meer tijd, meer dan 

{\displaystyle 2L/c.}

In het stelsel waarin de klok in rust is, legt de lichtflits een afstand van 

{\displaystyle 2L}

  1. Dit kost een hoeveelheid tijd van

{\displaystyle \Delta t={\frac {2L}{c}}}


Maar vanuit het gezichtspunt (stelsel) van een waarnemer die met snelheid 

{\displaystyle v}

naar rechts beweegt (diagram rechtsonder), legt de lichtflits een langere weg af, namelijk 

{\displaystyle 2D.}

Omdat de lichtsnelheid constant bleek voor alle waarnemers, kost de route tussen de spiegels nu meer tijd, dus deze klok loopt volgens de bewegende waarnemer langzamer.

De totale tijd op en neer tussen de spiegels wordt:

{\displaystyle \Delta t’={\frac {2D}{c}}.}


Tijdens de op- en neergaande beweging van het licht is de waarnemer horizontaal over een afstand 

{\displaystyle v\Delta t’}

opgeschoven. Het licht beweegt op en neer langs de lange, schuine zijden van twee rechthoekige driehoeken met andere zijden 

{\displaystyle {\tfrac {1}{2}}v\Delta t’}


{\displaystyle L}

. De lengte van de halve weg wordt met de stelling van Pythagoras

{\displaystyle D={\sqrt {\left({\tfrac {1}{2}}v\Delta t’\right)^{2}+L^{2}}}.}


Invullen van 

{\displaystyle D}

geeft na omwerken:

{\displaystyle \Delta t’={\frac {2L/c}{\sqrt {1-v^{2}/c^{2}}}}}


waaruit met definitie van 

{\displaystyle \Delta t={\frac {2L}{c}}}

volgt dat

{\displaystyle \Delta t’={\frac {\Delta t}{\sqrt {1-v^{2}/c^{2}}}}.}



{\displaystyle v}

kleiner is dan 

{\displaystyle c}

en daardoor 

{\displaystyle {\frac {1}{\sqrt {1-v^{2}/c^{2}}}}}

groter is dan 1, wordt 

{\displaystyle \Delta t’}

groter dan 

{\displaystyle \Delta t}

. Een bewegende waarnemer ziet de klok langzamer lopen.

Grootte van het effect[bewerken | brontekst bewerken]

De tijddilatatie kan rechtstreeks worden afgeleid uit de formules voor de lorentztransformatie. Uit de lorentztransformatie volgt voor de relatie tussen de tijdsduur 

{\displaystyle \Delta t’}

die, volgens de waarnemer, door het bewegende object ervaren wordt en de tijdsduur 

{\displaystyle \Delta t}

die de waarnemer ervaart:

{\displaystyle \Delta t’={\frac {\Delta t}{\sqrt {1-v^{2}/c^{2}}}}={\gamma }{\Delta }t}


Daarin is

{\displaystyle \gamma ={\frac {1}{\sqrt {1-v^{2}/c^{2}}}}}


de lorentzfactor. Omdat 

{\displaystyle 0<v^{2}<c^{2}}

, is de lorentzfactor groter dan 1. Hieruit volgt:

{\displaystyle \Delta t’>\Delta t}


dus de tijd van het bewegende object verloopt trager dan de tijd van de waarnemer. Om het onderscheid te maken met de tijd gemeten door stilstaande waarnemers, noemt men 

{\displaystyle \Delta t’}

ook wel de eigentijd van de bewegende waarnemer.

Bij snelheden in wat gemakshalve het dagelijks leven (onder aardse omstandigheden) genoemd kan worden, is dit effect zeer klein. Het kan dan alleen met zeer nauwkeurige klokken gemeten worden. In de buurt van de lichtsnelheid wordt het effect echter merkbaar groot, en het neemt asymptotisch toe bij het naderen van de lichtsnelheid. Als de lichtsnelheid bereikt zou worden, zou de tijd van het object volgens de waarnemer stilstaan. Voor een object (met een zekere massa) is dat echter onmogelijk, omdat het oneindig veel energie zou vergen.

Voorbeeld: een stilstaand muon (elementair deeltje) heeft een vervaltijd van 

{\displaystyle \Delta t=2{,}20\times 10^{-6}}

seconden. Echter, alleen wie met een bewegend muon meereist, meet deze vervaltijd. Voor iemand die op aarde staat is de vervaltijd van muonen, die met een snelheid 

{\displaystyle v=0{,}994c}

door de dampkring bewegen, circa 9,14 maal zo lang (

{\displaystyle \Delta t’}

) (zie ook Experimentele verificatie hieronder).

{\displaystyle \Delta t’={\frac {\Delta t}{\sqrt {1-v^{2}/c^{2}}}}={\frac {\Delta t}{\sqrt {1-0{,}994^{2}}}}={\frac {\Delta t}{\sqrt {0{,}01196}}}={\Delta t}/{0{,}1094}=9{,}14\Delta t}


Voor een waarnemer op Aarde legt een muon een afstand van 10 km af in 34 μs, maar in eigentijd duurt het slechts 3,7 μs.

Wederkerigheid[bewerken | brontekst bewerken]

De relativiteitstheorie gaat ervan uit dat alle snelheden (behalve de lichtsnelheid c) relatief zijn. Dus terwijl de eerste waarnemer ervan overtuigd is dat de klok van de tweede te traag loopt, vindt de tweede waarnemer datzelfde van de klok van de eerste.

Dit klinkt onmogelijk, maar het kan wel, doordat ook het begrip gelijktijdigheid relatief is. Voor de ene waarnemer is bijvoorbeeld het moment dat zijn klok 1 uur aangeeft, gelijktijdig met het moment dat de klok van de ander een half uur aangeeft – de ander zou dus vertraagde tijd hebben. Maar volgens de ander was dat moment, waarop zijn klok een half uur aangaf, juist gelijktijdig met het moment waarop de klok van de eerste een kwartier aangaf – dus díe had vertraagde tijd. Wie van de twee “gelijk” heeft is op geen enkele manier na te gaan, want de genoemde klokaflezingen gebeuren op verschillende plaatsen. Ook met licht- of radiosignalen is het niet objectief vast te stellen, want die signalen doen ook enige tijd over het afleggen van de afstand. Over die afstand, en daarmee de tijd die het signaal erover doet, zouden de waarnemers het evenmin eens worden.

Ter illustratie van de tijddilatatie heeft Albert Einstein de tweelingparadox bedacht, een gedachte-experiment waarbij twee waarnemers van elkaar denken dat de tijd van de ander vertraagd is.

Gecombineerd snelheids- en gravitatie-effect op en om een centraal lichaam[bewerken | brontekst bewerken]

De schwarzschildmetriek wordt gegeven door

{\displaystyle c^{2}\mathrm {d} \tau ^{2}=\left(1-{\frac {r_{s}}{r}}\right)c^{2}\mathrm {d} t^{2}-{\frac {\mathrm {d} r^{2}}{1-{\frac {r_{s}}{r}}}}-r^{2}(\mathrm {d} \theta ^{2}+\sin ^{2}\theta \,\mathrm {d} \varphi ^{2})}


Hierbij is 

{\displaystyle \tau }

de eigentijd van een plaatselijk testdeeltje, 

{\displaystyle t}

de coördinaattijd 

{\displaystyle t}

(de tijd zonder snelheids- en gravitatie-effect), 

{\displaystyle r}

de radiële parameter en 

{\displaystyle \theta }


{\displaystyle \phi }

de azimutale en polaire hoek, en

{\displaystyle r_{s}={\frac {2GM}{c^{2}}}}

(de schwarzschildstraal)


{\displaystyle G}

de gravitatieconstante en 

{\displaystyle c}

de lichtsnelheid.

In het geval van een centraal lichaam geldt dus zonder radiale snelheid (bijvoorbeeld op Aarde of in een cirkelbaan eromheen), en bij benadering ook met radiale snelheid:

{\displaystyle {\frac {\mathrm {d} \tau }{\mathrm {d} t}}={\sqrt {1-{\frac {2U}{c^{2}}}-{\frac {v^{2}}{c^{2}}}}}}

Daarin is:

{\displaystyle U=GM/r}

, de absolute waarde van de zwaartekrachtpotentiaal

{\displaystyle v}

de snelheid

Bij een snelheid die veel kleiner is dan de lichtsnelheid, geeft dit een relatieve afwijking van de coördinaattijd (negatief omdat de tijd langzamer gaat) van ongeveer

{\displaystyle -{\frac {U}{c^{2}}}-{\frac {v^{2}}{2c^{2}}}}

(Bij een cirkelbaan is het effect van de gravitatieput dus tweemaal zo groot als dat van de snelheid.)

Stilstaand op Aarde is dit

{\displaystyle -{\frac {U_{A}}{c^{2}}}}


{\displaystyle U_{A}=GM_{A}/r_{A}}

, de absolute waarde van de zwaartekrachtpotentiaal op het aardoppervlak


{\displaystyle r_{A}}

de straal van de Aarde

{\displaystyle M_{A}}

de massa van de Aarde

Hieruit volgt dat de normale tijd op Aarde ongeveer 20 ms/jaar vertraagd is door de gravitatie, ten opzichte van de coördinaattijd. Vergelijking van de tijd op verschillende hoogtes op Aarde, en in banen om de Aarde, met de normale tijd op Aarde, geeft een relatieve afwijking (positief als de tijd sneller gaat, negatief als de tijd langzamer gaat) van ongeveer

{\displaystyle {\frac {(U_{A}-U)}{c^{2}}}-{\frac {v^{2}}{2c^{2}}}}

Voor een cirkelbaan is dit:

{\displaystyle {\frac {U_{A}}{c^{2}}}-{\frac {3v^{2}}{2c^{2}}}={\frac {GM_{A}}{c^{2}}}({\frac {1}{r_{A}}}-{\frac {3}{2r}})}

In LEO gaat de tijd ongeveer 10 ms/jaar langzamer. Bij een hogere cirkelbaan is deze vertraging minder door de lagere snelheid, maar bovendien doordat de kleinere invloed van de gravitatie een groeiend tegengesteld effect heeft. Op 3000 km hoogte (namelijk in het algemeen op een hoogte van de helft van de straal van het centrale lichaam) heffen de beide effecten elkaar op. In hogere banen gaat de tijd sneller, tot 20 ms/jaar sneller in het oneindige (geen vertraging meer ten opzichte van de coördinaattijd)[noten 1].

Anders dan bij ruimtevaartuigen die elkaar alleen maar passeren en niet meer herenigd worden, is er bij een cirkelbaan geen symmetrische situatie. Terug op Aarde is de astronaut daadwerkelijk iets minder verouderd dan degenen die op Aarde bleven, of, als hij in een hoge baan had gevlogen, iets meer verouderd. Bij ruimtereizen in het algemeen is snellere veroudering dan op Aarde maar zeer beperkt mogelijk, maar het minder snel oud worden dan op Aarde kan in theorie aanzienlijk zijn, zoals in een lage baan om een centraal lichaam met een zeer hoge massa. Bij een cirkelbaan:

{\displaystyle {\frac {\mathrm {d} t_{\text{E}}}{\mathrm {d} t_{\text{c}}}}={\sqrt {1-{\frac {3GM}{2rc^{2}}}}}}



Indo-Europese religie

Naar navigatie springen

Naar zoeken springen


Indo-Europese religie is de hypothetische, gereconstrueerde religie van de Indo-Europeanen, en bestaat uit goden, mythen, concepten en rituelen. Door vergelijkend onderzoek op basis van diverse Indo-Europese tradities en talen zijn hierover hypothesen gevormd. Het onderzoek baseert zich hierbij op bijvoorbeeld filologie, mythologie, geschiedkunde, antropologie en archeologie.


De moderne spreiding van Indo-Europese talen in Azië en Europa.


Romaanse talen

Indo-Iraanse talen

Keltische talen

Germaanse talen


Baltische talen

Slavische talen


■Niet-Indo-Europese talen



Indo-Europese studies[bewerken | brontekst bewerken]

De studie naar Indo-Europese religie is voortgekomen uit vergelijkend onderzoek naar Indo-Europese talen. Sinds de zestiende eeuw zijn overeenkomsten opgemerkt tussen Indo-Europese talen, zoals het vroeg gedocumenteerde Sanskriet, Oudperzisch, Oudgrieks en het Latijn. Echt onderzoek naar taalverwantschap volgde in de vroege negentiende eeuw. Indo-Europees werd voor het eerst gebruikt als aanduidingen voor de taalfamilie in 1813.[1] Sindsdien is door vergelijkend, historisch-taalkundig onderzoek de verwantschap tussen bijvoorbeeld Baltische, Slavische en Indo-Iraanse talen vastgesteld, alsmede tussen uitgestorven talen zoals het Tochaars en Hettitisch vastgesteld. Op grond daarvan is het hypothetische Proto-Indo-Europees gereconstrueerd.

Mythologisch onderzoek begon in de negentiende eeuw. Folkloristen en taalkundigen, zoals Jacob Grimm en Hermann Hirt, zagen verwantschap tussen geattesteerde goden in het Indo-Europese cultuurgebied. Onder invloed van de evolutietheorie veronderstelden godsdiensthistorici, zoals James Frazer, aan het begin van de twintigste eeuw dat religie zich van primitief naar abstract had ontwikkeld, een vorm van culturele evolutie die bekendstaat als unilineaire of eenlijnige evolutie. Zo zouden oeroude goden enkel metaforen zijn voor natuurfenomenen in een animistische context. De dondergod representeert dan bijvoorbeeld het onweer. Leopold von Schroeder stelde een middenweg voor. Volgens hem kenden de Indo-Europeanen een triade: de hoogste god (geloof in een opperste geest), de natuurgod (aanbidding van de natuur) en de zielsgod (geloof in de ziel, voorouders etc.).[2]

Georges Dumézil suggereerde met zijn belangrijke onderzoeken niettemin een oude maar goed ontwikkelde, Indo-Europese religie.[3] Voor hem en anderen gold de religie als een afspiegeling van een triadische sociale structuur: de priesterklasse, krijgersklasse en boerenklasse. De hemelvader Dyeus zou bijvoorbeeld met eerstgenoemde verbonden zijn. Dumézils studies hebben veel navolging gekregen, maar zijn ook bekritiseerd. De sociale driedeling is volgens sommigen onzeker, terwijl de gereconstrueerde goden niet in dit schema passen.[4] Diverse van Dumézils etymologieën en reconstructies zijn tevens achterhaald, zoals het postuleren van een Indo-Europese bindgod en centaur.[5]

Het onderzoek richt zich niet alleen op vergelijkende mythologie, maar ook op vergelijkende filologie en rituelen. Laatstgenoemde is betrekkelijk onderbelicht. Onderzoekers die aan de kennis van Indo-Europese religie hebben bijgedragen, zijn onder anderen Calvert Watkins, Jaan Puhvel, Bruce Lincoln, Edgar C. Polomé, Miriam R. Dexter, Nick J. Allen, Peter Jackson en Emily B. Lyle.

Methodologie[bewerken | brontekst bewerken]

Diachrone voorstelling van de Anatolische talen, een uitgestorven tak van de Indo-Europese taalfamilie.

Een taal veronderstelt een taalgemeenschap. Die gemeenschap had een bepaald intellectueel erfgoed, waaronder religie. Er moet dus een Proto-Indo-Europese cultuur bestaan hebben, en ook een religie.[6] Op basis van vocabulaire wordt onderzocht hoe die eruitzag. Dat kan, omdat taalverandering volgens wetmatigheden verloopt en bijvoorbeeld klankverandering regelmatig is. Reconstructie op basis van taal is daarmee eenvoudiger en zekerder dan vergelijkend onderzoek naar bijvoorbeeld mythen en rituelen. Mythologische en religieuze verandering hoeft ook geheel niet regelmatig te verlopen.[7] Zo is in het oud-Griekse pantheon alleen Zeus nog duidelijk Indo-Europees in functie en naam. Verder is een enkele parallel tussen bijvoorbeeld een Griekse en een Indiase mythe onvoldoende om een Indo-Europese oorsprong aan te nemen. Culturen kunnen bijvoorbeeld goden en mythen van elkaar overnemen (horizontale transmissie). Reconstructies zijn beter indien ze gebaseerd zijn op materiaal uit veel verschillende gebieden, bijvoorbeeld Scandinavië tot en met India.[8]

Als bewijs voor een reconstructie is er enerzijds taalkundig, etymologisch bewijs. Zo zijn soms namen en daarmee verbandhoudende woorden, zoals epitheta, gereconstrueerd die informatie verschaffen over de godheid en zijn of haar functies.Anderzijds kunnen ook karakteristieken van goden of patronen in mythen als bewijs dienen. Dat zijn dan structurele aanwijzingen. Die zijn echter minder solide. In bijvoorbeeld de Welshe, Romeinse, Griekse en Indiase mythologie komen smid-goden voor, respectievelijk Gofann, Vulcanus, Hefaistos en Tvastr. Die zijn niet etymologisch verwant, maar men kende wel woorden voor enkele metalen. Structurele aanwijzingen bestaan slechts in het onderscheid dat in klassieke bronnen gemaakt wordt binnen de samenleving in vier klassen.[n 1] Naast priesters, krijgers en landbouwers tevens ambachtslieden. Die aanwijzingen zijn summier en rechtvaardigen de conclusie van een Indo-Europese oorsprong niet.[9]

Goden en mensen

Het Proto-Indo-Europees had de wortel *dey-/*diw- voor ‘heldere hemel’ en de lucht bij daglicht. Verwant is de wortel *deih2– ‘schijnen’, vanwaar bijvoorbeeld het Oudierse dia ‘dag’, Latijnse dies ‘dag’, Armeens tiw ‘dag’ en Hettitische siwat ‘dag’.[10] Met het toevoegen van de achtervoegsels *-ew- of *-w- ontstonden tevens de vormen *deiw- en *dyew-. Deze vormvarianten verklaren twee groepen woorden die respectievelijk ‘god’ en ‘hemel’ betekenen.[11]

*deiw-: Sanskriet déva- ‘god’; Latijn deus ‘god’; Latijn divus ‘goddelijk’; Litouws diēvas ‘god’ etc.

*dyew-: Sanskriet dyáu- ‘hemel(-god)’; Grieks Zdeús; Hettitisch šiuš; Oudiers dé etc.


De Indo-Europese woorden voor ‘helder’, ‘dag’, ‘hemel’ en ‘god’ zijn verwant. De (mannelijke) heldere hemel vormde volgens Indo-Europeanen de tegenpool van de (vrouwelijke) aarde, zoals ook de goden de tegenpool van de sterfelijke mensen waren.

Vermoedelijk is het bijvoeglijk naamwoord *deiw- de oorspronkelijke afleiding, en ontstond de tweede later.[12] Uit de eerste verlengde wortel ontstond in het Middel-Indo-Europees het mannelijk zelfstandig naamwoord *deiwós, ‘god’, letterlijk ‘hemelse’ of ‘oplichtende’. Dit werd het gangbare woord voor ‘god’, blijkens de etymologie en betekenis van diverse geboekstaafde woorden in oude of conservatieve talen.[13]

Taal Fonetische vorm Betekenis
Avestaans daēva demon
Oudnoords tívar ‘goden’
Grieks dios ‘hemelse’
Hettitisch šiuš ‘god’
Latijn deus ‘god’
Litouws diēvas ‘god’
Sanskriet deváh ‘god’

Etymologisch gezien zijn de Indo-Europese goden zodoende geassocieerd met de hemel, de dag en het daglicht. Vandaar bijvoorbeeld de gereconstrueerde Dyeus-pater (hemelvader), Zon en Dageraad. Daarmee staan ze tegenover de mens, die geassocieerd is met de aarde. Het Proto-Indo-Europese woord voor ‘aarde’ was *dhéghom-. In diverse takken van de taalfamilie ontwikkelden zich hieruit woorden voor ‘mens’, zoals het Frygische zemelos, Latijnse homo (cognaat van humus, ‘aarde’), Oudlitouwse žmuō, Proto-Germaanse *guman (vergelijk gom in bruidegom), en Keltische *gdon-yo.[14] Een tweede onderscheid tussen mens en god werd gemaakt door de mens sterfelijk (*mórtos, ‘sterveling’) en de goden onsterfelijk te noemen.[15] De parallelle tegenstelling aarde–hemel en mens–god is echter niet volledig. Er schijnt een tweede godengroep bestaan te hebben die verbonden was met de aarde en ondergronds water, en waarvan de namen de wortel *ne- ‘neer(waarts)’ bevatten. Vandaar mogelijk het Griekse Neptunus en Nereus, Germaanse Nerthus en Vedische Nirṛti.[16]

Kosmos[bewerken | brontekst bewerken]


Charon, zoals voorgesteld door Gustave Doré (Dante Alighieri , Inferno, canto III, 1857.

Kosmologie[bewerken | brontekst bewerken]

Sommige onderzoekers, zoals J. Haudry, menen dat in de Indo-Europese kosmologie een driedeling bestond. Er zouden in die voorstelling drie hemelrijken bestaan hebben, die elkaar niet domineren. De hemelgod Dyeus, verbonden met de dag, heerst in dit schema niet over de nacht. Dat geldt voor de Romeinse Jupiter, Griekse Zeus en Oudindische Dyaus. De nacht wordt beheerst door godheden zoals Ouranos. Zonsopgang en -ondergang vormen het derde deel, dat beheerst werd door goden als de Romeinse Saturnus, Griekse Kronos en Oudindische Savitṛ. De drie rijken zouden wentelen rondom een wereldas (axis mundi), voorgesteld als bijvoorbeeld een paal, zuil of boom (vergelijk Yggdrasil en Atlas). Daarbij is aangenomen, dat de driedeling parallel loopt aan mythen zoals de opvolging van het koningschap, bijvoorbeeld in de Griekse mythologie van Ouranos > Kronos > Zeus, en de opvolging van tijdperken in de Griekse, Perzische en Indiase overlevering.[17] De voorstelling van zaken is echter onzeker. De vermelde palen in bijvoorbeeld Germaanse en Indiase tradities zouden ook (deels) van (Finno-Oegrische en Centraal-Aziatische) sjamanistische oorsprong zijn.[18]

Hiernamaals[bewerken | brontekst bewerken]

Aangenomen is, dat de Indo-Europeanen in een hiernamaals geloofden, waarover een doodsgod of vergoddelijkte mens (Tweeling) heerste, samen met andere mindere godheden. Die plaats was ommuurd, blijkens Indo-Europese woorden waarmee dat hiernamaals werd aangeduid, zoals het Oudnoordse garðar (Hel), van *ghórdos ‘omwalling’. Vermoedelijk bestond het rijk uit weiden. Het is niet duidelijk waar men het hiernamaals plaatste. In veel overleveringen wordt die als onderaards voorgesteld, maar soms ook als bereikbaar over water. De enige windrichting die in de Indo-Europese tradities ontbreekt als locatie, is het oosten. Evenmin is duidelijk hoe de kwaliteit van het dodenrijk was: goed of slecht. Mogelijk kende men beide aspecten, zonder echter het concept van zonde te kennen.[19]

Na het overlijden wordt het lichaam ontbonden en keren de delen terug naar de aarde: adem wordt lucht, het vlees aarde etc. De geest van de overledene zou een reis afleggen die eindigt in het oversteken van een rivier of beklimmen van een heuvel. In dat hiernamaals leeft de geest voort, maar soms keert hij terug naar de wereld van de levenden. Dat een reis afgelegd wordt, is gesuggereerd door eufemistische woorden voor ‘overlijden’ (vergelijk heengaan) in diverse Indo-Europese bronnen. Dit concept wordt verder onderbouwd door het meegeven van goederen in graven en rituelen. Mogelijk geloofde men dat een oude, grijze man in het hiernamaals hielp bij de overtocht. Vergelijk bijvoorbeeld het Griekse Charon, Oudnoordse karl,[n 2] Keltische Barinthus. De eerste twee stammen van *gerha-, de derde van het proto-Keltische *Barrfind, ‘withoofd’.[20]

Pantheon[bewerken | brontekst bewerken]

Aan het hoofd van het pantheon stond waarschijnlijk een hemelvader, Dyeus pater. Het is niet geheel duidelijk of de titel van vader alleen verwees naar Dyeus als schepper en vader van goden, of dat de titel uitdrukking moest geven aan eerbied en de autoritaire macht van Dyeus (vergelijk de Romeinse pater familias). In de overwegend patriarchale, Indo-Europese cultuur had de vader wellicht betrekkelijk grote invloed, terwijl familietermen mogelijk op meer dan alleen bloedverwanten werden toegepast.[21] In Grieks, Avestaans, Vedisch en mogelijk Romeins materiaal komt de formule ‘[Dyeus] vader en verwekker’ voor, semantisch en etymologisch verwant, van het Proto-Indo-Europese *ph2tḗr genh1tōr.[22] Vermoedelijk werd Dyeus voorgesteld als de vader van goden zoals de Goddelijke Tweeling, de Zonnedochter en de dondergod Perkwunos.[23] Deze reconstructies zijn betrekkelijk sterk. De godenfamilie is qua structuur echter nergens intact overgeleverd, en was vermoedelijk gekend in de laat-Indo-Europese periode, 3000 v.Chr.[24]

Hemelgod[bewerken | brontekst bewerken]

Dyeus pater (*dyéus phater) is een tamelijk zekere reconstructie op etymologische en structurele gronden. Deze god vertegenwoordigde de heldere hemel en werd gezien als de vader van mensen en goden door zich te verenigen met de vrouwelijke aarde. Hij werd voorgesteld als glimlachend en alwetend, en gold als beschermer van de morele orde. Hij heerste over de dag, maar vermoedelijk niet over de nacht. Vermoedelijk bleef Dyeus een abstract figuur op de achtergrond, waardoor hij overschaduwd raakte. In sommige tradities nam hij niettemin de eigenschappen van andere goden over, zoals de dondergod. Vergelijk bijvoorbeeld de Romeinse Jupiter, Griekse Zeus en Vedische Dyaus.[25] Dyauspitar (Hemelvader) werd geleidelijk vervangen door Indra de regen- en dondergod.[26]

Dondergod[bewerken | brontekst bewerken]

Perkwunos (*perkwunos) is een tamelijk zekere reconstructie op etymologische en structurele gronden. Hij heerste over storm, donder en regen, en hij had een speciale band met eiken. Mogelijk had hij een baard en een geitenwagen. Zijn wapen was de bliksem of een metafoor daarvoor, zoals stenen, een bijl of knots. Daarmee bevocht hij chaoswezens. In mythen is het vaak de dondergod die een met aarde en water verbonden oerdraak bestrijdt en zo chaos, armoede, dood en droogte verhelpt. In veel mythologieën is de dondergod overgeleverd, zoals de Noordse Thor (Donar), Baltische Perkunas, Slavische Perunu, Romeinse Jupiter Tonans, Griekse Zeus Keraunos, en de Indiase Indra en Parjanya.[27] Shiva (Rudra) was de vernietiger met zijn trident en bijl en geldt als vader van de maruts, de stormgoden. Bij de Kelten was er de Dagda met zijn knuppel,[28] mogelijk verwant aan Sucellus de Hamergod.[29]

Goddelijke Tweeling[bewerken | brontekst bewerken]

Voor deze reconstructie is veel structureel bewijs. De tweeling behoorde tot de kleinere godheden, maar is wijdverbreid in Indo-Europese mythen en legenden. De tweeling bestond uit twee jongemannen die te paard gingen. Ze stonden bekend als de zonen van de hemelvader Dyeus, en waren sterk verbonden met de Zon, en de godinnen die de dageraad, avondster en ochtendster representeerden. Een van hen wordt in veel gevallen voorgesteld als hun moeder, zuster of echtgenote. In veel verhalen moeten zij haar zien te redden. Representaties van de Goddelijke Tweeling zijn onder andere Germaanse ruiterduo’s als Hengest en Horsa en de Alcis in TacitusGermania, de Griekse Castor en Pollux, de Litouwse Dievo suneliai, en Indiase Asvins.[30]

Godin van de dageraad[bewerken | brontekst bewerken]

*Haéusōs (‘dageraad’), een redelijk sterke reconstructie, met zowel etymologisch als mythologisch bewijs. Ze is ook gekend als Hemeldochter (*dhughatḗr diwós).[31] Ze is de dochter van Dyeus en stond wellicht bekend om haar schoonheid. De Oudindische Usos (Ushas, echtgenote van Surya de zonnegod), Griekse Eos, Romeinse Aurora (en Mater Matuta), Litouwse Aušrine en Letse Auseklis (zie Baltische mythologie) zijn alle dageraadgodinnen met etymologisch verwante namen. In meerdere mythologieën is deze godin onwillig om de dag te beginnen. Ook zorgt ze voor iemand. In de Oudindische mythologie is dat haar pleegkind Ratri, bij de Grieken Tithonus. Romeinse vrouwen baden tot Mater Matuta voor andermans kinderen. In de Baltische, Griekse en Indo-Iraanse overlevering werd zij tot slot ‘dochter van de hemel(vader)’ genoemd.[32]

Aardgodin/Moeder aarde[bewerken | brontekst bewerken]

Voor de aardgodin (*Plth2wī, ‘brede/wijde’) is zowel etymologisch als structureel bewijs, al wordt zij als echtgenote van Dyeus door sommige onderzoekers vervangen door *diwōneh2.[33] Als moeder aarde komt zij in diverse mythologieën voor, waarbij namen en eigenschappen verwant zijn. De Slavische moeder aarde was Mati Syra Zemlja (‘moeder vochtige aarde’), de Letse Zemes Māte, de Litouwse žemyna, de Frygische en Thracische Seméle. Elders wordt de aarde ook als moeder beschreven, zoals in het Oudengels: folde, fīra mōdor, ‘aarde, onze moeder’. Folde is verwant aan het Oudindische Prthivī (Prithivi, de aarde als koe) en Oudgriekse Plataiai. In de Griekse mythologie is Semele in functie sterk veranderd, maar na haar gemeenschap met de hemelgod Zeus (> Dyeus) baart ze Dionysus, die verbonden is met vitaliteit en de natuur. De aardgodin vormde waarschijnlijk een koppel met de hemelvader Dyeus, waaruit het leven voortkwam,[34] maar indien de reconstructie *diwōneh2 correct is, dan is *Plth2wī mogelijk de echtgenote van Perkwunos.[35]

Zonnegod(in)[bewerken | brontekst bewerken]

Vermoedelijk kende men een godin van de zon (*sh2wl), *seh2welios.[36] Later ontwikkelde zich uit ‘zon’ zowel mannelijke als vrouwelijke personificaties. Een vergoddelijkte zon was onder meer bekend bij de Grieken (Helios) en (Apollo-Oulios), Italiërs (Sol), Slaven (Dažbog) en Germanen (Sol), vaak met verwante namen.[n 3] De Oudindische zonnemaagd Sūryā was de dochter van de zonnegod Sūrya of van Savitr, de kracht van de zon. Soms wordt zij beschreven als de bruid van de tweeling Asvins, soms ook als bruid van de maangod Soma. De Saules Meita uit de Baltische mythologie is hier etymologisch en structureel mee verwant. Ook zij was de zonnemaagd, dochter van de zonnegodin. Tevens was ze de echtgenote van de tweeling Dieva dēli, maar in een andere overlevering de echtgenote van Meness de maangod. Er bestaat discussie over de etymologie van Helena, die mogelijk de afspiegeling van de zonnedochter was, verbonden met de Dioscuren.[37]

Overige[bewerken | brontekst bewerken]

Andere hypothetische goden zijn de volgende.

  • Transfunctionele godin. Misschien kenden de Indo-Europeanen een godin die de drie sociale klassen van priesters, krijgers en boeren ondersteunde. Hiervoor zijn parallellen aangewezen tussen bijvoorbeeld de Oudindische Devī, Iraanse Aredvī Sūra Anāhitā, Griekse Athena en Romeinse Minerva. De onderliggende godin zou wijsheid aan de priesters geschonken hebben, moed aan de krijgers, en vruchtbaarheid in het algemeen.[38]
  • God van de onderwereld. In veel tradities komt een god of vergoddelijkt persoon voor die de vorst van de onderwereld is. Omdat de Indo-Europeanen waarschijnlijk een onderwereld kenden, is het geloof in een bestuurder daarvan aannemelijk.[39]
  • Riviergodinnen. Mogelijk kenden de Indo-Europeanen riviergodinnen. Het Proto-Indo-Europese woord voor ‘waterplaats’ en ‘rivier’ is *dhōnu- of *dehanu- (vergelijk Donau, Don etc.). Hieruit zijn personificaties voortgekomen: Oudindisch Dānu; Ierse Danu, moeder van de Tuatha De Danann; Welsh Don; Grieks Danaus (veranderd in masculien) en zijn afstammelingen Danaë en de Danaïden.[40]
  • Herdersgod (*péhausōn). Weinig gekende goden corresponderen als herdersgod. De Griekse Pan (waarvan de datief nog Paoni was) en Oudindische Pūsa zijn vergeleken. Mogelijk zijn het Gallische of Venetische Puso en het Messapische Pausō verwant, twee eigennamen.[41]
  • Paardengodin.[42]
  • Smeedgod: erg onzeker. Goden van de smeedkunst komen frequent voor in zowel Indo-Europese als niet-Indo-Europese culturen, en bij gebrek aan etymologische en structurele overeenkomsten, lijken de Indo-Europese smeedgoden slechts generisch te zijn.[43] Goden als Vulcanus en Hefaistos kunnen ook geïnterpreteerd worden als afspiegelingen van een vuurgod, die ook bij Germanen en Indo-Iraniërs bekend was, zoals Agni.[44]
  • Liefdesgodin: omstreden. Hoewel liefdesgodinnen in meerdere Indo-Europese culturen voorkomen, is er weinig structureel en etymologisch bewijs voor een gemeenschappelijke oorsprong.[45]
  • God van de geneeskunde.[46]
  • Zeegod: erg onzeker.[47]
  • Oorlogsgod: erg onzeker. Een god die specifiek over oorlog ging valt moeilijk te reconstrueren op etymologische en structurele gronden. Wel hebben diverse Indo-Europese goden krijgsaspecten, zoals de dondergod in diverse tradities.[48]

Soms komt alleen de etymologie van goden en legendarische figuren overeen, zonder dat een onderliggende Indo-Europese godheid kan worden aangenomen. Dit is het geval bij de Griekse Erinys en de Indiase Saranyū, waarvan de grondvorm *seren(y)uxs is. Een ander voorbeeld is *il(y)eha-. Hiervan stammen het Latijnse Ilia en Oudindische Ilā/Idā (dochter van Manu). Ilia was de dochter van Numenor, de voorvader van Remus en Romulus, de Indo-Europese Goddelijke Tweeling. Ilā is de dochter van Manu en kleindochter van Vivasvat, die de vader is van de tweeling Yama en Yami.[40]


Verhaal Redactie Zeeuwse Ankers

Nehalennia is de belangrijkste regionale godheid die we in Zeeland kennen. Zij was een inheemse godin, van Germaanse oorsprong, en werd ook in de Romeinse tijd vereerd. Er stond een aan haar gewijde tempel bij Domburg en een ten noorden van het huidige Colijnsplaat.


Verhaal Redactie Zeeuwse Ankers

Nehalennia is de belangrijkste regionale godheid die we in Zeeland kennen. Zij was een inheemse godin, van Germaanse oorsprong, en werd ook in de Romeinse tijd vereerd. Er stond een aan haar gewijde tempel bij Domburg en een ten noorden van het huidige Colijnsplaat.

De Romeinse tijd begon in Zeeland kort voor het begin van de jaartelling. In 53 v. C. gaven de Menapiërs – de toenmalige bewoners van Zeeland – zich over aan Julius Caesar, die heel Gallië wilde veroveren. Ongeveer een eeuw lang was de Noordzeekust min of meer de noordwestelijke grens van het Romeinse Rijk. Totdat de Romeinen in 43 n. C. Britannia (het huidige Engeland) veroverden. Zeeland zou meer dan 350 jaar binnen de grenzen liggen van het Romeinse Rijk.


Nehalennia-altaar, blijkens de inscriptie opgericht door een zouthandelaar uit Trier. (Rijksmuseum van Oudheden, Leiden)


Zeeland speelde in de Romeinse tijd een belangrijke rol in de overzeese handel. Het was een belangrijk centrum voor de productie van zout, vissaus en schelpdierconserven. En bij het huidige Bergen op Zoom werd  grootschalig aardewerk geproduceerd, onder andere containers voor de vis- en schelpdierproducten. Op basis van deze combinatie werd Zeeland een knooppunt voor de internationale handel tussen Britannia, Gallia en het Duitse achterland.

Havens en handel

Bij Domburg en Colijnsplaat ontstonden Romeinse havens en handelsplaatsen. Rond 150 n. C. stonden hier tempels voor Nehalennia, een godin die uitsluitend aan de toenmalige Scheldemonding werd vereerd. Tal van handelaren, reders, bestuurders en militairen, afkomstig uit onder meer Keulen, Trier, Nijmegen, Tongeren en Noord- en Midden-Gallië lieten hier altaren plaatsen voor Nehalennia. Daaruit blijkt wel hoe wijd vertakt het handelsnetwerk was waarvan Zeeland deel uitmaakte. Ook de vondsten van aardewerk uit onder meer Britannia, Rijnland en Gallië wijzen daarop.

Militaire steunpunten

In militair opzicht lieten de Romeinen overigens eveneens hun sporen na. Ze richtten militaire steunpunten in, vermoedelijk onder meer op de noordoever van de Oosterschelde bij het voormalige werkeiland Roggenplaat (Roompot) en aan de noordkant van Walcheren bij Oostkapelle/Oranjezon. In Aardenburg werd omstreeks 170 n. C. een castellum, een militair fort, gebouwd. Het castellum was mede bedoeld om de Noordzeekust en de handelshavens te beschermen.


Licht en andere elektromagnetische straling[bewerken | brontekst bewerken]

De intensiteit (illuminantie of irradiantie) door licht of andere lineaire golven uit een puntbron (energie per oppervlakte-eenheid haaks op de bron) is omgekeerd evenredig met het kwadraat van de afstand tot de bron. Een voorwerp dat tweemaal zover weg staat ontvangt in dezelfde tijd maar een kwart van de energie.

In het algemeen neemt de irradiantie (de intensiteit of het vermogen per oppervlakte-eenheid in de richting van de golfvoortplanting van een bolgolf) omgekeerd evenredig met het kwadraat van de afstand tot de bron af. Hierbij wordt geen rekening gehouden met verliezen door absorptie of verstrooiing.

De intensiteit van de zonnestraling is 9140 watt per vierkante meter bij de baan van Mercurius (0,387 AU), maar slechts 1370 watt/m² bij de Aarde (1 AU, de zonneconstante) — een verdrievoudiging van de afstand leidt tot een negenvoudige afname van de stralingsintensiteit.

Fotografen en toneelbelichters passen de omgekeerde-kwadratenwet toe om de beste plaats van de lichtbron te bepalen bij de uitlichting.

Ook voor de afname van de elektromagnetische fluentie (Φ) met de afstand van indirecte ioniserende straling uit een puntbron geldt de omgekeerde kwadratenwet.

De wet is belangrijk bij diagnostische radiografie en de planning van radiotherapie als de afmetingen van de bron veel kleiner zijn dan de afstand r.

De omgekeerde-kwadratenwet in de radiografie luidt

{\displaystyle {\frac {I_{1}}{I_{2}}}=\left({\frac {D_{2}}{D_{1}}}\right)^{2}}

met I intensiteit en D de afstand.

Akoestiek[bewerken | brontekst bewerken]

De omgekeerde-kwadratenwet wordt toegepast is de akoestiek bij de meting van de geluidsintensiteit op een afstand van de bron.[2]

Veldentheorie[bewerken | brontekst bewerken]

Voor een vectorveld met rotatie (rot) nul in de driedimensionale ruimte komt de kwadratenwet overeen met de eigenschap dat de divergentie (div) nul is buiten de bron. In het algemeen geldt voor een vectorveld met rotatie nul in een n-dimensionale Euclidische ruimte dat een omgekeerde (n − 1)-machtswet equivalent is met de eigenschap van nul divergentie buiten de bron.

Voorbeelden[bewerken | brontekst bewerken]

Elektromagnetische straling[bewerken | brontekst bewerken]

Het vermogen 

{\displaystyle P}

van een puntbron, bijvoorbeeld een isotrope (omnidirectionele) antenne wordt op grote afstanden – vergeleken met de afmeting van de bron – uitgesmeerd over steeds grotere boloppervlakken. Omdat de oppervlakte van een bol met straal 

{\displaystyle r}


{\displaystyle A=4\pi r^{2},}

is de intensiteit 

{\displaystyle I}

van de straling op afstand 

{\displaystyle r}

{\displaystyle I={\frac {P}{A}}={\frac {P}{4\pi r^{2}}}.}


{\displaystyle I\sim {\frac {1}{r^{2}}}}


{\displaystyle {\frac {I_{1}}{I_{2}}}={\frac {r_{2}^{2}}{r_{1}^{2}}}}


{\displaystyle I_{1}=I_{2}r_{2}^{2}{\frac {1}{r_{1}^{2}}}}


De energie of de intensiteit neemt af met een factor 4 als de afstand 

{\displaystyle r}

wordt verdubbeld. Uitgedrukt in dB neemt deze af met 6,02 dB. Dit is de reden waarom de intensiteit van elektromagnetische of geluidsstraling voldoet aan de kwadratenwet, althans in drie dimensies (voortplanting in twee dimensies is evenredig met de omgekeerde afstand, terwijl in één dimensie de amplitude van de vlakke golf constant blijft met de afstand tot de bron.

Akoestiek[bewerken | brontekst bewerken]

In de akoestiek neemt de geluidsdruk van een bolvormig golffront vanuit een puntbron af met 50% als de afstand 

{\displaystyle r}

verdubbelt. Uitgedrukt in dB neemt hij af met 6.02 dB. Dit is geen omgekeerd kwadratisch maar een omgekeerd verband:

{\displaystyle p\sim {\frac {1}{r}}\,}


{\displaystyle {\frac {p_{1}}{p_{2}}}={\frac {r_{2}}{r_{1}}}\,}


{\displaystyle p_{1}=p_{2}r_{2}{\frac {1}{r_{1}}}\,}


Dit geldt ook voor de component van de deeltjessnelheid 

{\displaystyle v\,}

die in fase is met de instantane geluidsdruk 

{\displaystyle p\,}


{\displaystyle v\sim {\frac {1}{r}}\,}



De omgekeerde-kwadratenwet is wel van toepassing op de geluidsintensiteit.


Beeld van Nehalennia. Het werd in 1970 en 1971 in delen bij Colijnsplaat opgevist. (Rijksmuseum van Oudheden, Leiden) Wat betekent de Hebreeuwse naam natania…


De godin Nehalennia was de beschermster van personen en zaken die te maken hadden met de scheepvaart en handel. Schippers en handelaren vertrokken met hun schepen vanuit het huidige Domburg en Colijnsplaat. Meestal hadden ze Groot-Brittannië of de kust van Frankrijk als eindbestemming. Vóór hun vertrek wendden ze zich tot Nehalennia om een soort verzekeringscontract af te sluiten voor een behouden vaart. Ze beloofden de godin een geschenk, vaak in de vorm van een altaar of votiefsteen, als ze veilig terug zouden keren. Die werd dan bij de tempel geplaatst.


Een Nehalennia-tempel bestond waarschijnlijk uit een omheinde of ommuurde ruimte met daarbinnen een vierkante tempel. De stenen altaren werden langs de buitenmuren of op het terrein van de tempel geplaatst. Nooit in de tempel. Net zoals het aangaan van het contract met de godin ging de inlossing ervan (het plaatsen van het altaar) gepaard met ceremonies, waaronder het brengen van offers.


De altaren kwamen in allerlei varianten voor: van klein en eenvoudig tot groot en rijk gedecoreerd met beeldhouwwerk en beschildering. Op sommige staat de godin niet afgebeeld, op andere weer wel. De meeste altaren werden gemaakt in de omgeving van de tempels zelf. Maar een ander deel is vervaardigd in de omgeving van het Belgische Tongeren.

Altaar met afbeelding van Nehalennia staande met haar linkervoet op de voorsteven van een schip. (Rijksmuseum van Oudheden, Leiden)

Nehalennia werd meestal zittend afgebeeld, vaak met een hond en een mand fruit naast haar. De hond is hier een symbool van trouw, waakzaamheid en bescherming, de vruchten het teken van vruchtbaarheid en voorspoed.

De herkomst van de naam Nehalennia is hoogstwaarschijnlijk Germaans en betekent dan ‘de godin die bij het water woont’.


De Romeinse heerschappij in Zeeland eindigde kort na het jaar 400, maar het gebied raakte al eerder vrijwel ontvolkt doordat het landschap verdronk en een waddengebied werd. Nehalennia verdween daarbij in de vergetelheid.

Alleen in Zeeland zijn overblijfselen van de Nehalennia-verering teruggevonden. De godin was nergens anders in het Romeinse Rijk bekend.

Door erosie van de duinen bij Domburg kwamen daar in 1647 voor het eerst restanten van een tempel en van 26 altaren tevoorschijn. En in de jaren zeventig van de 20ste eeuw haalden een vissersschip en duikers bij Colijnsplaat ongeveer 330 altaren en altaarfragmenten uit het water.


De gereconstrueerde Nehalennia-tempel in Colijnsplaat. (Beeldbank Erfgoed Zeeland)

Inmiddels is de godin als Zeeuws symbool alom aanwezig. In Colijnsplaat staat een gereconstrueerde Romeinse tempel die aan haar is gewijd. Aan het strand van Domburg kijkt een modern beeld van de godin uit over zee en op veel plaatsen komen we haar naam tegen. In 2013 verscheen het boek Nehalennia, het laatste offer, van de hand van Martinus de Kam, bedoeld voor iedereen vanaf 12 jaar.


Robert van Dierendonck, Romeinse tijd, in: Paul Brusse en Peter Henderikx (red.), Geschiedenis van Zeeland, deel 1: Prehistorie – 1550, Zwolle/Utrecht 2012, 42-55.

  1. Neumann & P. Stuart, Nehalennia, in: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde2 XXI, Berlin/New York 2002, 61-65.
  2. Stuart & J.E. Bogaers (+) 2001, Nehalennia; römische Steindenkmäler aus der Oosterschelde bei Colijnsplaat, I. Textband, II. Tafelband, Leiden (Collections of the National Museum of Antiquities at Leiden XI) 2001.
  3. Stuart, Nehalennia van Domburg; geschiedenis van de stenen monumenten, 1. Tekstband, 2. Afbeeldingen, Utrecht 2013.

De meeste gevonden altaarstenen en beelden van Nehalennia worden bewaard en tentoongesteld in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Ook in het Zeeuws Museum wordt een aantal altaren bewaard.


Clear the Formed Arts and the Universe is visible….as a whole not a hole…Rabbits could never find Alice

Wat is tijd? Geniet ik meer van het moment of …

Ja, ik ben even weggeweest maar op zeker niet verdwenen.

Er kunnen veel dingen gebeuren in een mensenleven. Maar op kortere termijn is er ook al wel ruimte voor impact. Ik weet waar het aan ligt hoor. Ergens weigerde ikzelf te veranderen. Ja, ik heb het talent. Dat sluit niemand uit. Waar ik mij alleen aan irriteer is dat mensen de eigen verwachtingen van succes op mijn bestaan willen pinnen. Aan het einde van de dag lijkt het dan soms net alsof ik het voor iemand anders ‘moet’ doen. En dat hoort niet.

Ik sta zo af en toe op een leuk event, op te treden met de beschreven lijnen uit mijn levens. Waarin ik eigenlijk weinig weg doe van de eigen intieme kennis van mijn bestaan. Ik heb het zwaar gehad. Toen, toen en toen. Ik geniet nu alleen maar. Ik kwam ooit een bij de #PoetryCircle advanced classes op deze; “Ik heb zo lang moeten overleven dat ik eraan gewend raakte. En toen kwam ik erachter na alles te hebben overleefd. Dat ik nog een stuk leven over had om mee te leven. En dat is precies wat ik ben gaan doen.

Wanneer je weet wat hebberigheid, overvloed en ‘het teveel’ met een mens kan doen. We worden er steeds minder mens door. En in plaats van alles maar te willen delen op een of andere sociale media platform. Kies ik er steeds vaker voor de geluksmomenten in het moment te beleven. Ik sta zelfs nu nog, steeds verbaasd van mijzelf. Hoe ik mijn leven invulling ben gaan geven na het ‘vertrek’ uit huis. En wat dat allemaal voor mij gebracht heeft aan kennis en ervaring.

Ik voel me heerlijk, vrij, geliefd en geniet van hetgeen dat ik kan, zolang ik dit kan. Ik heb geen haast. Ik wil alleen genieten van deze pluizebol van een wereld en af en toe mijn talenten met haar delen. Je weet maar nooit wie je raakt in het moment.

Ik heb een raar leventje gehad. Desalniettemin heb ik er zo veel uit gehaald dat ik soms bijna wil beweren dat ik quitte sta. Ik heb niets om te vergeven. En alle lessen die ik leren moest heb ik meegenomen naar de volgdende dag. Om het een ander te tonen. Haast me niet. Dit leven heeft alleen mijn invulling nodig. En geloof me. Ik heb verhaaltjes zat.

Tot nu toe ben ik goed bezig geweest ondanks het vele andere gedoe. Zo lang ik mijzelf maar in het vizier houdt dan schrijf ik vanzelf wel weer op scherp.

Jullie ook een warm welkom terug.



16-2-2018 00:27
Geen enkele Leefbaar- of PVV-stemmer gaat hierdoor een switch maken

Afgelopen woensdagavond was er een bijeenkomst in ‘Bird’, die was aangekondigd als zijnde een meeting van eensgezindheid onder linkse partijen in Rotterdam. Om de eensgezindheid te benadrukken, te vieren zo je wilt, zou er in ‘Bird’ een heus manifest getekend gaan worden waarachter de partijen GroenLinks, SP, PvdA en Nida Rotterdam zich, met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen, schaarden. Hoewel ik vroeger links was en van mezelf vind dat ik dat nog steeds ben, spreek ik al jaren nog nauwelijks bevlogen, linkse mensen, dus dacht ik: kom, ik ga eens poolshoogte nemen in ‘Bird’. Wat is de ‘temperatuur’ onder linkse mensen in het neoliberale klimaat van 2018? De avond begon goed, in twee opzichten. Om te beginnen sprak een twintiger mij aan, die na enige tijd weemoedig verklaarde ‘het liefst op de PvdA te stemmen, maar dan wél met de koers zoals die onder Joop den Uyl werd gevolgd’, een uitspraak die niet alleen van enige historisch besef getuigde, maar mijns inziens ook in één klap het enorme gat benoemde dat thans is ontstaan tussen échte, linkse politiek (vóór het volk) en de gezellige ‘gutmenschen’ waaruit deze politieke vleugel heden ten dage bestaat (bang voor het volk). Bij nadere ondervraging bleek het manifest dat die avond ondertekend ging worden, LinksVerbond010, trouwens niet meer te bevatten dan ‘uitgangspunten’, waar ik nog strijdvaardig dacht dat het minstens om een lijstverbinding zou gaan. Enfin, het sloot aan bij het toch al weke beeld dat ik van moderne, linkse partijen heb: symboliek in plaats van daadkracht.

De bijeenkomst werd geopend door dichteres Neusa Gomes; niet alleen een imponerende verschijning dankzij haar weelderige haar, prachtige mimiek en doorleefde stem, maar ook vanwege het verhaal dat ze in haar spoken word-gedicht te vertellen had: over de disconnectie tussen de hulpbehoevende mensen in de stad en het wereldvreemde bestuur dat daarboven zweeft. En over haar onvermoeibare inzet kwetsbare mensen te helpen, ‘want we zijn allemaal Rotterdammers’. De zaal was muisstil. En zowaar begon ik te geloven dat links, met deze dichteres als bruisend middelpunt, op de één of andere manier weer een positieve ‘Begeisterung’ in de stad teweeg zou kunnen brengen. Gomes peperde de aanwezigen de ‘twee snelheden’-stad in, het verschil tussen de zichtbare en de onzichtbare Rotterdammers, degenen die formulieren opstellen en degenen die ze keer op keer voor een aalmoes moeten invullen. Gomes predikte feitelijk revolutie, maar eentje van de onschuldige soort, van ‘de liefde’, de ‘solidariteit’. Het was mooi; ze bracht de droesem, de ondergrond, onder woorden, die nodig is om links van een principieel praatclubje weer in een daadkrachtig machtsblok te laten veranderen.

Helaas mochten niet lang daarna de lijsttrekkers van de diverse linkse partijen het woord nemen. Dat leverde een amper te definiëren palet van goede bedoelingen en open deuren op, waarin louter het woord ‘verbinding’ voor enige verbinding zorgde. Alle energie die Neusa Gomes in het zaaltje had gepompt, liep er met een onhoorbaar gesis weer uit. De enige spreker in wie ik me enigszins herkende, was dominee Dick Couvee van de Pauluskerk, die, terecht, de urgentie van een fatsoenlijk armoedebeleid op de agenda plaatste, maar overduidelijk een hard hoofd had in de relatie tussen deze bijeenkomst en het daadwerkelijk van de grond krijgen van zo’n beleid; hij sprak de zaal aan met ‘lieve mensen’, mijns inziens in de stille en bijna zeker vergeefse hoop dat ze eindelijk eens wat minder lief zouden worden. Verbinding? Leuk hoor. Maar pas nadat de rotzooi van het uitdijend contingent dak- en thuislozen is opgeruimd! Althans, zo las ik zijn boodschap.

Het meest onthutsende aan de avond van LinksVerbond010 in ‘Bird’ was, tenslotte, de pretentie dat deze partijen ‘met de mensen spreken’, kortom, de straat vertegenwoordigen, terwijl de wollige en omfloerste manier waarop zijzelf praatten nou juist aangaf dat ze dat niet deden: over de werkelijkheid van de stad werd een deken van wensdenken gedrapeerd, zoals die zich in vergaderzaaltjes en beleidscircuits eindeloos, los van de werkelijkheid, al jaren voortplant (en daarmee onderdeel van het probleem is). Het maakte het optreden van Neusa Gomes, terugkijkend, nóg meer een baken van hoop en inspiratie. Zij benoemde juist wél. Zij liet de rauwe werkelijkheid juist wél zien. Haar taal liet juist wél littekens, en daardoor stof tot nadenken, achter. Waar de politici over armoede spraken als zijnde een zoveelste dossier, smeet ervaringsdeskundige Gomes het als een schandalige realiteit tussen onze oren.

Als het LinksVerbond010 één Rotterdamse Leefbaar- of PVV-stemmer een switch ‘de goede kant op’ wil laten maken, zou ik adviseren al hun lijsttrekkers thuis te laten en Neusa Gomes in te huren.

Afbeelding / Hans van Willigenburg
LinksVerbond010 bestaat uit veel lieve mensen _ Stadslog Rotterdam

Q&A about Neusa

The Heroine’s Journey of Neusa Gomes



What is the best thing that I love about my work? 

What I enjoy most in my work is the fact that I get to work with my own purest form of expression. I bring out the best of me and try to do so for the people I work for or work with.

What is my idea of perfect happiness? 

This idea of perfect happiness is one I have only recently started to think about, but for now; a beach, a beach house and lots of writing equipment would be very nice. I have a simple and old soul.

What is my greatest fear? 

I think I have lived through my greatest fears, now I have learned that I fear myself mostly because I know what power lies within. It can create success but also destruction. ‘Planned destruction’s’ are the worst when you have only yourself to blame for it.

What is the trait that I most deplore in myself?

I most deplore ‘Procrastinating’ I sometimes get stuck in a wondrous world of imagination and creativity that it sometimes holds me back in actually getting things done because I keep trying to perfect the idea before it even leaves my head.

What is my greatest extravagance? 

My greatest extravagance? I dare say I have none. I am not a trend follower nor setter. I do not enjoy late nights out with drinks and the likes included. I am the homey type person that enjoys the comforts of my own surroundings, simply studying and watching documentaries.

On what occasion would I lie? 

I would lie in an occasion where I knew that distorting the truth would hurt somebody else less. I might not get everything off my chest but at least I won’t have to live with the guilt of having hurt someone when it could have been prevented.

What is the influence of role models, in my work and in my life? 

Role models to me have always been of external influence. I copied from people that were closest to me and I did the exact opposite in order to stay ‘good’. Funny thing it was Oprah Winfrey for me. She was the first black woman I could envision myself being. Lessons from home I made sure to forget.

What is the thing that I dislike the most in my work? 

The thing I dislike most is having to also do the administration part of having a business. Those chores really take the fun out of things but an invoice paid is never a harmful thing.

When and where was I the happiest, in my work? 

I love the combination of being able to do everything in my area of business. Being aware of this fact is what brings out the happiness. I do several jobs, I teach in Spoken word, I perform my own poems on events and I am a member of the Poetry Circle 010, this group gave me an extra life. The teachings give my life meaning. The performances are for pure fun and getting my voice heard.

If I could, what would I change about myself? 

If I could change something about myself? I know I can change about everything about myself right now that bothers me. The changes are small to the outside but very significant to me. Right now I just want to eat healthier, the changes will follow, but for now I am quite content about my person.

What is my greatest achievement in work? 

The greatest achievement has yet to introduce itself to me. Right now I am on a path that will ensure I will have several. Acknowledging my pure skills and raw talent and to put that to use was the first achievement but it will surely not be my last.

What is my most inspirational location, in my city? 

The most inspirational location in my city must be in my head, because in there I can make my city even bigger and better however I so please. My mind is a beautiful place to roam around in.

What is my favorite place to eat and drink, in my city? 

My favorite place to eat and drink is in my own home, a place where I prepare my foods with love and attention and can eat only things I trust and enjoy and where I can serve a plate to those that are closest to me.

Who is my greatest fan, sponsor, partner in crime? 

My greatest fan, sponsor, partner in crime? Well at the moment I am not engaged in a relationship and also I have no children. I think it is Aida R. , one of my closest friends although she calls me ‘Auntie Neusa’, she really motivates me when I am down. Last week she told me that in her eyes I have already made it and because of her, I will make sure I keep this promise.

Whom would I like to work with in the future?

 There are probably a couple of people I could envision myself working with. I don’t want to name names so not to jinx it. For now I am focused on getting my part of the work done before I can even dream of having upscale collaborations.

What project, in the nearby future, am I looking forward to work on? 

I have recently started up with an organization that is going to make it possible for me to teach more classes in schools where poetry is very much so missing in the Dutch schools. I am really looking forward to that. Also finishing my book, an autobiographical volume of me.


TEDx Rotterdam | Neusa Nena Gomes

TEDxRotterdam legt de focus op belangrijke zaken in Rotterdam.De doelstelling van TEDxRotterdam is het ispireren van een nieuwe verantwoordelijke generatie, het samenbrengen van innovatieve mensen en het cultiveren van een omgeving die passie omarmt en betrokken is bij de stad Rotterdam. TEDxRotterdam focuses on issues important to Rotterdam. Objectives are to Inspire a new generation of responsible people, bring together innovative people and foster an passionate environment for embracing our passion and commitment to the city.

Source: TEDx Rotterdam | Neusa Nena Gomes

Het aaneengesloten wezen


Hoe het geboren werd was al een wonder op zich. Het brute gevecht, na de wekenlange extra aan-sterking, het wezen wist waarvoor ze klaargestoomd werd en diende dat doel. De scenes in de baarmoeder afspelende als de voorbereiding op een episch gevecht tussen twee aartsvijanden op aarde;  het ene wezen vanuit het andere geboren. Alle gemiste karma werd in haar herboren en aangeboord met de positieve krachten die onbenut waren gebleven in het gevallen moeder wezen. Een van moeders wezentjes.

De misbruikte liefde van de moeder werd gewiegd in het hart van die kleine. Gereinigd en weer gereinigd hopende het gif welke niet lost liet los zou laten. De donkere krachten die zich hadden verzameld en opgespaard in moeders leven bleven kleven in de romp van het kleintje. Kleintje groeide er des te groter omheen. Ze werd langer, sterker en schoof de schaduw geklampt aan haar ruggengraat door naar beneden. Een slot zettende op het kwaad welke zich nooit meer zou mogen vermenigvuldigen en zeker niet in haar. De poort van creatie werd een dichtgemetselde cel in de buik van kleintje. Geen hoop op leven zou zich ooit vertonen vanuit haar.

Kleintje had van haar vader van bovenaf het bevel gekregen om te leven. Dat bevel heeft zij nooit genegeerd. Met de belofte voor zichzelf te kiezen wanneer niemand koos voor haar. De schepping had haar uitgekozen om de balans uit te hangen in een dimensie van mensen die sturing liefde en een voorbeeld nodig hadden. Kleintje werd voor-beeldend en schreef haar lessen op voor later gebruik. Aaneen -en gesloten soms schreef ze met Will’s kracht en is ze nooit gestopt met het echte creëren voor haar.

Kom luisteren naar kleintje, op ooghoogte ter hoogte van 1.72 m